Tarih Bilimi Nedir 7

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin katı nöbet, bu olaylarla alakalı bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya kişioğlu-dışı ayrımı gözetmeksizin, arsa ve vakit aralığının kestirildiği bir geçmiş vakit dilimde, münasebet-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan gün, herhangi bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her sahaın dünini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık düni alay konusu olduğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara merbut tüm bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları kaynak önüne tuzakınarak, olabilir olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan vakaların bir henüz evetşanabilmesi kadar bir muhtemellık olmadığından natür bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki eş mukabillığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (valörı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, selen kabız yoluyla bili edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının katı nöbet çok henüz geniş bir valör içeriğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta anbean natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden başka bir şey değildir.[5]