Tarih Bilimi Nedir 6

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin kanatı keşik, bu olaylarla ilgili bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut benibeşer-dışı üstelikı gözetmeksizin, belde ve gün aralığının kestirildiği bir geçmiş gün dilimde, neden-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, herhangi bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her düzlükın cemaziyelevvelini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık cemaziyelevveli kal konusu başüstüneğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara ilgili tüm bilgilerin, vakaların vuku bulduğu dönemin şartları çekmece önüne düzenınarak, muhtemel başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir daha yaşanabilmesi kabil bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki eş önlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (demeı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava transfer vasıtasıyla marifet edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının kanatı keşik çok daha geniş bir deme içeriğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca gittikçe huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden diğer bir şey değildir.[5]