Tarih Bilimi Nedir 11

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin semtı saf, bu olaylarla alakalı bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya sima-dışı üstelikı gözetmeksizin, görev ve dönem aralığının kestirildiği bir geçmiş dönem dilimde, neden-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, rastgele bir fen kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her yerın maziini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık mazii kelam konusu başüstüneğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara ilişik bütün bilgilerin, vakaların vuku bulduğu dönemin şartları kaynak önüne kızılınarak, mümkün başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan vakaların bir daha evetşanabilmesi kabil bir olasılık olmadığından doğa bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki partner muhaliflığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (medlulı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sav alıntı vasıtasıyla bilgelik edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının semtı saf çok daha geniş bir medlul dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta zamanla doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden başka bir şey bileğildir.[5]